اقلیت قومی و مذهبی بلوچها، عمدتاً سنیمذهب، که در استان سیستان و بلوچستان سکونت دارند، طی سه سال گذشته با سرکوبهای سیستماتیک، بازداشتهای دسته جمعی، اعدامهای گسترده و ناپدیدسازیهای اجباری روبرو بودهاند.
به عنوان مثال، در مارس ۲۰۲۵، حداقل ۲۰ جوان بلوچ توسط نیروهای پلیس زاهدان دستگیر و به مکان نامعلومی منتقل شدند. گزارشهای سازمان ملل متحد (UN) و گروههای فعال حقوق بشر، از جمله OHCHR، نگرانیهایی در مورد “عملیات ناپدیدسازی اجباری” علیه اقلیتهای قومی، از جمله بلوچها، مطرح کردهاند. بلوچها اغلب با دستگیریهای بدون دلیل، شکنجه و دادرسیهای ناعادلانه مواجه هستند، که میتواند شامل انتقال به مکانهای نامعلوم و خطر اعدام باشد.
فصل اول: موج خون – آمار تکاندهنده اعدامها
در سه سال اخیر، تعداد اعدامها در میان بلوچها به شکل بیسابقهای افزایش یافته است. آنها با وجود تشکیل تنها حدود ٪۵ از جمعیت ایران، بین ۱۱ تا ۲۰ ٪ کل اعدامها را شامل میشوند. موج اعدام بلوچها بخصوص جوانان معترض بلوچ در سالهای اخیر، بهویژه از سال ۲۰۲۲ به بعد، به شدت افزایش یافته است.
آمار اعدامها در سال ۲۰۲۳:
در سال ۲۰۲۳، حداقل ۱۸۴ زندانی بلوچ در ۲۶ شهر مختلف ایران اعدام شدند. از این تعداد، ۵۴ نفر در زندان مرکزی زاهدان و ۳۱ نفر در زندان بیرجند اعدام شدند. همچنین، حداقل ۴ زن بلوچ در میان این اعدامشدگان بودند.
سازمان عفو بین الملل اعلام کرد که در سال ۲۰۲۳، کل تعداد اعدامها در ایران به ۸۵۳ نفر رسید، که بیشترین تعداد در ۸ سال گذشته بود. از این تعداد، ۱۳۸ نفر از آنها بلوچ بودند. این نشاندهنده فشار بیش از حد بر این اقلیت است.
بسیاری از این اعدامها به جرم مواد مخدر یا اتهامات امنیتی انجام شدهاند، که اغلب با دادرسیهای ناعادلانه همراه بوده است. گزارشها نشان میدهد که شکنجه، حبس انفرادی طولانیمدت و اعترافات اجباری بخشی از روند محاکمه بوده است.
در سال ۲۰۲۲، در ۱۲۰ روز، حداقل ۸۱ زندانی بلوچ به جرمهای جعلی اعدام شدهاند، که نشاندهنده افزایش قابل توجه اعدامها در بازه زمانی کوتاه است.
در فوریه ۲۰۲۱، سازمان ملل متحد اعلام کرد که حداقل ۲۱ زندانی بلوچ از دسامبر ۲۰۲۰ تا فوریه ۲۰۲۱ در زندانهای زاهدان، مشهد و اصفهان اعدام شدهاند، که بسیاری از آنها به جرم مواد مخدر یا امنیت ملی محکوم شده بودند.
آمار اعدامها (۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴):
سال
کل اعدامها
اعدام بلوچها
درصد اعدامهای بلوچ
۲۰۲۲
۵۷۶ نفر
۸۱ نفر (در ۱۲۰ روز)
۱۴درصد
۲۰۲۳
۸۵۳ نفر
۱۳۸ نفر
۱۶دصد
۲۰۲۴
حداقل ۹۰۱ نفر
۱۰۱ نفر
۱۱درصد
نمونههایی از اعدامشدگان بلوچ:
عبدالغفار براهویی، پرویز دستکاله و عبدالصمد گرگیج – اعدامشده در مشهد، اردیبهشت ۱۴۰۴
رستم زینالدینی – اعدامشده در زندان زاهدان به اتهام سیاسی (عضویت در جیشالعدل).
شعیب میربلوچزهی ریگی – نوجوان ۱۸ ساله معترض، اعدامشده پس از شکنجه و اعتراف اجباری.
منصور و نظامالدین هوت – دو جوان معترض بلوچ، محاکمه ناعادلانه و اعدامشده در چابهار.
دو برادر و یک پدر با ۹ فرزند – اعدامشده در مشهد؛ نامها در گزارشهای محلی در حال پیگیریاند.
چهار زن بلوچ – در زندانهای زاهدان و بیرجند اعدام شدند (سال ۲۰۲۳).
فصل دوم: اعدام زیر شکنجه – ناعادلانه، سریع، پنهانی
بازداشت بدون حکم، شکنجه، اعترافات اجباری، محرومیت از وکیل مستقل و اعدامهای مخفیانه از ویژگیهای دادرسیهای مربوط به زندانیان بلوچ است. بسیاری از متهمان ماهها در سلول انفرادی نگهداری میشوند، بدون دسترسی به خانواده یا وکیل، و اغلب محاکمه آنها فقط چند دقیقه به طول میانجامد. گزارشهای مختلف، از جمله از سوی UN News، حاکی از وجود نقضهای جدی حقوق بشر در مورد زندانیان بلوچ است، از جمله:
دادرسیهای ناعادلانه و عدم دسترسی به وکیل مناسب.
استفاده از شکنجه و روشهای غیرانسانی، مانند حبس انفرادی طولانیمدت.
اعدامهای مخفیانه که توسط رسانههای دولتی گزارش نمیشوند.
بسیاری از این اعدامها بدون رعایت استانداردهای بینالمللی حقوق بشر انجام شدهاند، از جمله عدم دسترسی به وکیل و دادرسی عادلانه.
فصل سوم: زخمهای ماندگار – جمعه خونین زاهدان
در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۲ (۸ مهر ۱۴۰۱)، نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در نماز جمعه زاهدان به روی مردم شلیک کردند. دهها نفر کشته شدند. این واقعه به «جمعه خونین زاهدان» شهرت یافت. با قطع اینترنت و تهدید علما، حکومت تلاش کرد حقیقت را پنهان کند. با این حال، بیانیههای مولوی عبدالحمید و گزارشهای سازمانهایی چون عفو بینالملل آن را افشا کردند.
فصل چهارم: کولبران و سوختبران – در سایه گلوله
در مناطق مرزی سیستان و بلوچستان، کولبری و سوختبری یکی از معدود راههای درآمد است. اما این فعالیتها اغلب با شلیک نیروهای نظامی به قتل ختم میشود. در سال ۲۰۲۴، دستکم ۹ سوختبر بلوچ در مرزها کشته شدند. نیروهای امنیتی بدون هشدار شلیک کردهاند و هیچ سازوکاری برای پیگرد عاملان وجود ندارد.
فصل پنجم: کودکان و نوجوانان – نسل آینده در خطر
در سال ۲۰۲۴، حداقل یک نوجوان بلوچ (زیر ۱۸ سال) اعدام شد. علاوه بر آن، نوجوانان معترض زیادی در بازداشت به سر میبرند و تحت شکنجه و فشار برای گرفتن اعترافات ساختگی قرار دارند. ایران یکی از معدود کشورهایی است که هنوز کودکان را اعدام میکند.
نتیجهگیری و درخواست اقدام فوری
اعدامهای گسترده، شکنجه، دادرسیهای ناعادلانه و سرکوبهای خیابانی، تصویری روشن از تبعیض ساختاری و خشونت دولتی علیه بلوچها را ترسیم میکند.
ما از جامعه بینالمللی میخواهیم:
تحقیقات مستقل درباره «جمعه خونین زاهدان» آغاز شود.
روز شنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۴، ناهید شیرپیشه، معلم بازنشسته، فعال مدنی، و مادر پویا بختیاری از جانباختگان خیزش آبان ۱۳۹۸، با مرخصی دهروزه از زندان زنجان آزاد شد. شورای ملی تصمیم با تأکید بر حق بنیادین آزادی بیان، آزادی تجمع، و دادخواهی، تداوم حبس ناهید شیرپیشه و هزاران کنشگر سیاسی، صنفی، مدنی، محیطزیستی و دادخواه را نشانهای روشن از هراس حاکمیت از صدای حقطلبانه و مقاوم مادران دادخواه و پافشاری آنان بر حقیقت، عدالت و مسئولیتپذیری میداند.
در سال ۲۰۲۴، دستکم ۹۷۵ نفر در ایران اعدام شدهاند. گزارشهای متعدد نشان میدهند که زنان، نوجوانان، اقلیتهای قومی و مذهبی—بهویژه هموطنان بلوچ ما — و مخالفان سیاسی، هدف اصلی این موج گسترده اعدامها بودهاند. این سیاست سرکوبگرانه، ابزاری آشکار در دست علی خامنهای برای ایجاد رعب عمومی، سرکوب مخالفان، و جلوگیری از جنبشهای آزادیخواهانه برای گذار از جمهوری اسلامی است.
اعدامهای اخیر یادآور جنایتهای گذشته جمهوری اسلامی، از جمله کشتار دستهجمعی زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ است، جنایتی که بنا بر گزارش گزارشگر ویژه سازمان ملل، مصداق روشن جنایت علیه بشریت و نسلکشی است. در حالی که بیکفایتی، فساد و دروغهای حاکمیت بیش از پیش عیان شدهاند، هماکنون دستکم ۵۰ زندانی سیاسی، از جمله سه زن و شش کنشگر اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، در صف اعدام قرار دارند. ما خواهان توقف فوری، بیقید و شرط تمامی احکام اعدام در ایران هستیم.
همزمان، روز شنبه ۱۳ اردیبهشت، شماری از خانوادههای مفقودشدگان انفجار در بندر رجایی بندرعباس، با در دست داشتن تصاویر عزیزان خود در برابر این بندر تجمع کردند و خواهان روشن شدن سرنوشت عزیزانشان شدند. خواستههای اصلی این بازماندگان شامل دسترسی به محل حادثه برای جستوجوی اجساد و مفقودان و شفافسازی فوری درباره ابعاد و مسئولان این فاجعه است. شورای ملی تصمیم ضمن حمایت کامل از مطالبات این خانوادهها، خواستار تحقیق مستقل، علنی، و پاسخگو کردن مسئولان این حادثه است.
شورای ملی تصمیم بار دیگر بر مطالبات اساسی خود تأکید میکند:
توقف فوری و کامل اعدامها
آزادی بیقید و شرط همه زندانیان سیاسی، صنفی، مدنی، محیطزیستی و دادخواه
شفافسازی کامل دربارهی فاجعهی بندرعباس و پاسخگویی مسئولان آن
ما بر این باوریم که رژیم ولایت فقیه و رهبر آن، علی خامنهای، فاقد اراده، توان، مشروعیت و شایستگی تحقق این مطالبات انسانی است. از اینرو، ما از تمامی مردم ایران و همه تشکلها و نیروهای دموکراسیخواه و عدالتطلب میخواهیم که برای ایجاد جبههای گسترده، همبسته و نیرومند، بهمنظور گذار از جمهوری اسلامی و تأسیس حکومتی دموکراتیک، سکولار، و مبتنی بر حقوق بشر، تلاش خود را دوچندان کنند.
گزارش پیش رو حـاصل جمعآوری، تجزیه، تحـلیل و مسـتند سـازی تعداد ۹۴۸۷ گزارش از وضعیت حقوق بشر منتشر شده توسط منابع خبری در محدوده یک سال میلادی گذشته (اول ژانویه ۲۰۲۴ تا اول ژانویه ۲۰۲۵) است، نسخه اولیه این گزارش در ۲۰ دسامبر ۲۰۲۴ منتشر شده بود. در گزارش بروز شده پیش رو که در دو نسخه مختصر و تکمیلی (همراه با نمودار و گراف) منتشر می شود تجزیه و تحلیل هایی ارائه خواهد شد از جمله صادر شدن بیش از ۳۳۵۷۴ ماه حکم زندان برای منتقدان و محکومیت شهروندان به ۹۹۵۷ ضربه شلاق علیرغم ماهیت غیرانسانی آن مجازات. همچنین اعدام دست کم ۹۳۰ شهروند. این گزارش که بازتاب دهنده چکیده اطلاعات منتشره از وضعیت حقوق بشر در ایران است را با حجم انبوه داده های آماری آن در پی.دی.اف. پیوست بخوانید
در آستانهی روز معلم، یاد و خاطرهی زندهیاد ابوالحسن خانعلی، معلم آزادهای که در دوازدهم اردیبهشت سال ۱۳۴۰ در جریان تجمع صنفی فرهنگیان به دست حکومت وقت جان باخت را گرامی میداریم؛ او نماد ایستادگی فرهنگیان در برابر ظلم و بیعدالتی بود. بیش از شصت سال از آن روز میگذرد اما هنوز خواستههای فرهنگیان بر زمین مانده و ساختار تبعیضآمیز حاکم بر آموزش و پرورش پابرجاست.
ما: فرهنگیان شاغل و بازنشسته ایران، در تداوم همان مسیر عزتمند، امروز نیز صدای رسای مطالبات برحق خود را از تریبون تشکلهای صنفی اعلام میکنیم؛ مطالباتی که ریشه در قانون اساسی، کرامت انسانی و حقوق اولیه شغلی، معیشتی و مدنی دارد.
الف) مطالبات معیشتی
🔹تعیین دستمزد عادلانه برای معلمان شاغل و بازنشسته، بهگونهای که حداقل تا بالای سطح خطفقر تأمین شود.
🔹تعیین بیمه تکمیلی قوی، کارآمد و فراگیر برای همه معلمان شاغل و بازنشسته و دانشآموزان
🔹تعیین تکلیف فوری معلمان خرید خدمتی، حقالتدریس و سرایداران مدرسه و رسیدگی به وضعیت معیشتی آنها از طریق پرداخت دستمزد و بیمه عادلانه.
🔹پرداخت پاداش پایان خدمت معلمان در سال بازنشستگی همچون سایر نهادهای دولتی بدون تأخیر.
🔹تدوین اساسنامه جدید صندوق ذخیره فرهنگیان با هدف تبدیل آن به شرکتی خصوصی با مالکیت و مدیریت فرهنگیان، برگزاری مجمع عمومی و انتخاب هیئتمدیره توسط سهامداران و اختصاص ارزش مالکانه به اعضای صندوق.
🔹اجرای کامل و واقعی همسانسازی حقوق بازنشستگان با شاغلین آموزش و پرورش.
ب) مطالبات آموزشی
🔹بازگشت به اصل آموزش رایگان مندرج در اصل ۳۰ قانون اساسی و پایان دادن به کالاییسازی آموزش
🔹لزوم توجه به آموزش با کیفیت در مدارس و رفع تبعیضهای جنسیتی و ارائه آموزشهای جنسی و اجتماعی در مدارس در جهت کاهش مشکلات اجتماعی دانشآموزان
🔹برنامهریزی برای جلوگیری از بازماندگی از تحصیل و بازگرداندن کودکان محروم به نظام آموزشی کشور.
🔹پذیرش حق آموزش به زبان مادری و اجرای مفاد آن به عنوان گامی در راستای عدالت آموزشی.
🔹اختصاص بودجهی مناسب و کافی برای مدارس
پ) مطالبات حقوقی و مدنی
🔹لغو تمامی احکام صادره توسط حراست و هیأتهای تخلفات اداری علیه فرهنگیان و دانشجو معلمان به دلیل فعالیتهای صنفی.
🔹به رسمیت شناختن تشکلهای صنفی مستقل و حق تشکل یابی در چارچوب اصل ۲۶ قانوناساسی.
🔹حق برگزاری تجمعات بر اساس اصل ۲۷ قانوناساسی
🔹لغو هر گونه قرارداد یا تفاهمنامهای که باعث دخالت یا ورود نیروهای انتظامی و امنیتی به ساحت مدرسه شود.
🔹ما فرهنگیان ایران، بار دیگر اعلام میکنیم که این مطالبات حقوق بدیهی ماست؛ حقوقی که سالهاست مورد بیتوجهی، انکار یا سرکوب قرار گرفته است. حاکمیت باید بداند که جامعه فرهنگیان دیگر حاضر نیست در برابر فقر، تبعیض، تحقیر و سیاستهای مخرب آموزشی سکوت کند.
ما آمدهایم که آموزش را نجات دهیم، منزلت معلم را بازگردانیم و آینده کودکان این سرزمین را از دستانداز سوداگری و تبعیض بیرون بکشیم. این راه را با اتکا به وحدت، آگاهی و حقخواهی ادامه خواهیم داد.
در همین راستا شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران از همهی همکاران شاغل و بازنشسته میخواهد که در تجمع روز پنجشنبه ۱۱ اردیبهشت که به مناسبت آغاز هفتهی معلم برگزار میشود شرکت کنند.
👈 زمان: روز پنجشنبه ۱۱ اردیبهشت ساعت ۱۰ صبح
👈 مکان: در مراکز استانها مقابل ادارهی کل و در شهرستانها مقابل ادارات آموزش و پرورش
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران
اردیبهشت۱۴۰۴
به نقل از کانال شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران:
کارگران ایران در یکی از دشوارترین شرایط ممکن زندگی و کار میکنند: بدون تشکلهای مستقل کارگری، بدون ایمنی در محیطهای کار، بدون حق نظارت بر وضعیت امنیت محیط کار خود، و اغلب با دستمزدی کمتر از خط فقر، به انجام کارهای طاقتفرسا و زیانآور تن میدهند. فاجعههایی چون انفجار و آتش سوزی در اسکله بندرعباس، انفجار معدن زغالسنگ طبس و فاجعهی معدن زمستان یورت آزادشهر تنها مشتی است نمونهی خروار از سوانح کاری ناشی از بیکفایتی و فساد ساختاری رژیم اسلامی.
در نظام ولایت مطلقهی فقیه، با رهبری علی خامنهای، هرکس که بخواهد صدای اعتراض را بلند کند، هرکس که بتواند مردم را برای تغییر این وضع اسفناک بسیج کند، و هرکس که برای بهبود زندگی کارگران، معلمان، پرستاران، بازنشستگان و سایر مزدبگیران گام بردارد، با سرکوب، اخراج، زندان و حتی اعدام روبهرو میشود.
زندانهای ایران مملو از فعالان سیاسی، صنفی، فرهنگی، مدنی و محیط زیستی است. از میان هزاران زندانی سیاسی، کارگری، فرهنگی، مدنی و محیط زیست، از زرتشت احمدی راغب، آرشام رضایی، رضا محمدحسینی، نرگس محمدی، نرگس منصوری، داود رضوی، نرگس خزری جواهری، ناهید خداجو، آنیشا اسداللهی، ریحانه انصاری و معصومه نساجی یاد میکنیم و خواستار آزادی فوری و بیقید و شرط همهی زندانیان سیاسی، صنفی و مدنی هستیم.
اول ماه مه، روز جهانی کارگر، روز همبستگی زحمتکشان و نشانهی ارادهی آنان برای دستیابی به زندگی بهتر، صلح، رفاه، آزادی و کرامت انسانی است.
شورای ملی تصمیم ضمن گرامیداشت خاطرهی بیش از هفتاد کارگری که در فاجعهی بندرعباس جان باختند ــ در نتیجهی بیتدبیری و بیکفایتی نظام جمهوری اسلامی، بهویژه شخص علی خامنهای، سپاه پاسداران، و بنیاد مستضعفان ــ و با ابراز همدردی و آرزوی بهبودی برای بیش از هزار کارگر مجروح، روز جهانی کارگر را به همهی کارگران جهان، بهویژه کارگران ستمدیده و محروم ایران شادباش میگوید و خود را در مسیر آرمانهای طبقهی کارگر برای ساختن ایرانی آزاد، آباد و سربلند، همراه و همپیمان میداند.
