چرا عربستان و ترکیه مانع بازگشت ترامپ به جنگ با ایران می‌شوند؟

نگاهی به گزارش تازه رویترز و محاسبات سیاسی کشورهای منطقه

گزارش تازه رویترز، منتشرشده در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶، ابعاد تازه‌ای از تلاش کشورهای منطقه برای جلوگیری از ازسرگیری حملات نظامی آمریکا علیه ایران را آشکار می‌کند.

بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ در گفت‌وگوهای اخیر خود با مشاوران امنیت ملی‌اش اعلام کرده که در صورت خودداری تهران و حوثی‌های مورد حمایت ایران از اقدامات تحریک‌آمیز جدید، ممکن است حملات نظامی به ایران را از سر نگیرد.

نکته مهم گزارش، تماس‌های مستقیم ترامپ با محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان، و رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه است. هر دو رهبر از ترامپ خواسته‌اند به جنگ بازنگردد. بن‌سلمان حتی در تماس ۳۱ اکتبر استدلال کرده که تحریم‌های اقتصادی علیه ایران در حال نتیجه دادن است و نیازی به تشدید نظامی بحران نیست.

این موضع‌گیری را نباید نشانه حمایت این کشورها از جمهوری اسلامی دانست. مسئله اصلی، محاسبه هزینه و فایده جنگ است.

برای عربستان و دیگر کشورهای عربی خلیج فارس، گسترش جنگ می‌تواند به معنای تهدید تأسیسات نفتی و گازی، اختلال در تجارت دریایی و به خطر افتادن امنیت تنگه هرمز باشد. برای ترکیه نیز جنگ گسترده می‌تواند بی‌ثباتی در مرزها، موج جدید پناه‌جویان و بحران اقتصادی و امنیتی منطقه‌ای به همراه داشته باشد.

گزارش رویترز همچنین نکته مهم دیگری را مطرح می‌کند: ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا حاکی از آن است که محاصره دریایی و تحریم‌های اقتصادی به اقتصاد ایران آسیب زده‌اند، اما حملات نظامی مجدد لزوماً موضع تهران را در مذاکرات تغییر نخواهند داد.

در عین حال، ارتش آمریکا همچنان برای تشدید عملیات آمادگی دارد، اسرائیل خواهان ازسرگیری کارزار نظامی است و ترامپ نیز هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته است. بنابراین، توقف حملات را نباید با پایان بحران اشتباه گرفت.

اما این گزارش یک واقعیت مهم را برجسته می‌کند: کشورهای منطقه، حتی آن‌هایی که با سیاست‌های جمهوری اسلامی اختلافات جدی دارند، لزوماً خواهان جنگ و فروپاشی ساختار سیاسی و اجتماعی ایران نیستند.

در این میان باید میان سه موضوع تفاوت گذاشت: مخالفت با جمهوری اسلامی، مخالفت با حمله نظامی به ایران و مخالفت با بی‌ثباتی و فروپاشی کشور.

این سه موضع الزاماً یکسان نیستند.

شاید مهم‌ترین پرسش این باشد: آیا همسایگان ایران از یک جمهوری اسلامی ضعیف و تحت فشار، اما قابل مهار، بیشتر نفع می‌برند یا از ایرانی باثبات، توسعه‌یافته و برخوردار از روابط عادی با جهان نگران‌ترند؟

پاسخ به این پرسش نیازمند بررسی دقیق‌تر منافع اقتصادی و ژئوپلیتیکی کشورهای منطقه است. اما یک نکته روشن است: مخالفت با جنگ را نباید به حساب حمایت از جمهوری اسلامی گذاشت؛ همان‌طور که مخالفت با جمهوری اسلامی نیز به معنای تأیید حمله نظامی خارجی نیست.

منبع: گزارش رویترز، ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶، با عنوان: Trump tells advisers he may hold off on Iran attacks barring new provocations.